Temel serbest fon çeşitleri şu şekilde sıralanabilir:

• Döviz Serbest Fonları
• Hisse Senedi Serbest Fonları
• Katılım Serbest Fonları
• Kısa Vadeli Serbest Fonlar
• Fon Sepeti Serbest Fonları

Serbest fonlar daha esnek prensiplerle yönetilir; yatırımcılara geleneksel fonlara oranla daha fazla hareket alanı tanır. Serbest fonların öne çıkan belli başlı özellikleri şunlardır:

• Esnek portföy kuralları
• Değerleme sıklığında serbestlik
• Ücretlendirme yapısı
• Performans primi

Serbest fonların belli başlı avantajları şu şekilde sıralanabilir:

• Strateji çeşitliliği
• Geniş varlık seçenekleri
• Kaldıraç imkanı
• Hızlı portföy değişimi
• Vergilendirme kolaylığı

Serbest fonlara yatırım yapabilmek için, nitelikli yatırımcı statüsüne sahip olmak gerekmektedir. Nakit ve sermaye piyasası araçları toplamı belirli bir tutarın üzerinde olan gerçek veya tüzel kişiler, nitelikli yatırımcı olarak kabul edilir. Bankalar, portföy yönetim şirketleri, aracı kurumlar ve sigorta şirketleri de nitelikli yatırımcı kabul edilir.

Serbest fon alımı yapabilmek için seçilen banka veya aracı kurumda bir yatırım hesabı açılır ve ardından nitelikli yatırımcı statüsü tanımlanır. Nitelikli yatırımcı statüsü tanımlandıktan sonra fonun satış kanalına göre alım emri verilir.

Serbest fon satış işlemi, yine yatırım hesabından verilecek geri alım talimatıyla yapılır. Satış emri, fonun aynı gün veya sonraki hesaplama tarihinde açıklanan geri alım fiyatı üzerinden işleme konur.

Serbest fonlar, yüksek getiri hedefi taşıyan, aynı zamanda yüksek risk barındıran araçlardır. Fon yönetiminde önemli bir rolü olan kaldıraç, fiyatlardaki küçük oynamaların fon değerinde büyük dalgalanmalara yol açmasına sebebiyet verebilir, ve olumsuz bir senaryoda kayıpları artırabilir. Piyasadaki dalgalanmalar, likidite problemleri, ve/veya portföy yöneticisinin yanlış pozisyonları da serbest fonun performansını doğrudan etkiler.